Korzystny wpływ probiotyków na zdrowie stada – naukowe podstawy nowoczesnej profilaktyki

Intensywna produkcja zwierząt od lat balansuje między presją na wyniki a koniecznością ograniczania antybiotyków. Z jednej strony hodowca oczekuje dobrego odchowu, odpornego stada i bezpiecznego produktu końcowego, z drugiej – rosną wymogi prawne i oczekiwania rynku związane z koncepcją „One Health”. W odpowiedzi na te wyzwania coraz większą rolę zaczynają odgrywać programy probiotyczne – nie jako moda, lecz jako element nowoczesnej profilaktyki opartej na mechanizmach biologicznych, a nie na „gaszeniu pożarów”. W praktyce oznacza to stosowanie w żywieniu zwierząt wyselekcjonowanych szczepów bakterii probiotycznych z rodzajów Lactobacillus / Lactiplantibacillus, Bifidobacterium oraz Levilactobacillus. Mówimy tu o preparatach probiotycznych stosowanych jako dodatki paszowe i element programów żywieniowych, a nie o produktach leczniczych.

Nie są to przypadkowe kultury – dobór szczepów opiera się na ich zdolności do stabilnego zasiedlania przewodu pokarmowego, współpracy z naturalną mikrobiotą oraz wytwarzania metabolitów korzystnych dla organizmu. Niezależne badania naukowe prowadzone w naszej regionalnej uczelni, na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, wykazują, że odpowiednio dobrane wieloszczepowe preparaty probiotyczne mają realny wpływ na funkcjonowanie układu immunologicznego, przebieg reakcji zapalnych oraz ogólną kondycję zwierząt. Wyniki tych badań pokazują, że probiotyki mogą:

- wzmacniać odporność nieswoistą, zwiększając aktywność komórek żernych i usprawniając naturalne mechanizmy eliminowania drobnoustrojów;
- korzystnie modulować odporność humoralną, m.in. poprzez wpływ na populację limfocytów B, odpowiedzialnych za produkcję przeciwciał;
- łagodzić nadmierną reakcję zapalną, obniżając poziom markerów zapalenia i cytokin prozapalnych;
- wykazywać działanie antypatogenne wobec istotnych drobnoustrojów chorobotwórczych;
- sprzyjać lepszemu wykorzystaniu składników pokarmowych i stabilniejszym wynikom odchowu;
- wpływać na jakość produktów pochodzenia zwierzęcego, w tym wybrane cechy sensoryczne i wartość żywieniową mięsa.

W badaniach tych opisywano m.in. działania szczepów takich jak Lactiplantibacillus plantarum, Lactobacillus rhamnosus, Bifidobacterium animalis, wyselekcjonowane szczepy Enterococcus faecium i Bacillus amyloliquefaciens, a także kultury Levilactobacillus brevis, których metabolity („postbiotyki”) wykazywały właściwości immunostymulujące oraz antypatogenne. Wykazano zarazem, że kultury te spełniają kryteria bezpieczeństwa i przydatności technologicznej wymagane dla dodatków paszowych. Dlatego wyniki tych niezależnych badań naukowych – w tym prac zespołów Wydziału Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie nad wieloszczepowymi preparatami probiotycznymi i kulturami o potencjale probiotycznym – stanowią istotne tło merytoryczne dla rozwiązań probiotycznych oferowanych na rynku. Pokazują, że kierunek obrany w nowoczesnych programach probiotycznych – również w programach żywienia i profilaktyki dostępnych w Grupie Kanvet – nie jest przypadkowy, lecz opiera się na biologicznych mechanizmach, które zostały już opisane i zweryfikowane naukowo. Wyniki tych badań stanowią dla nas ważną podbudowę naukową przy projektowaniu i doskonaleniu rozwiązań probiotycznych i postbiotycznych ukierunkowanych na ograniczanie konieczności stosowania antybiotyków w intensywnej produkcji zwierzęcej.

Taki zestaw ustaleń naukowych pokazuje jedno: profilaktyka probiotyczna nie polega na „zastępowaniu antybiotyku czymkolwiek”, lecz na świadomym wzmacnianiu naturalnych mechanizmów obronnych organizmu. Chodzi o to, by organizm zwierząt był w lepszym stanie do samodzielnego radzenia sobie z presją środowiskową i patogenami, zamiast reagować dopiero w momencie kryzysu zdrowotnego. Z punktu widzenia lekarza i hodowcy dobrze zaprojektowane programy probiotyczne przestają więc być eksperymentem, a stają się elementem strategii zarządzania zdrowiem stada. Oparte na odpowiednio dobranych mieszankach szczepów, pozwalają stabilizować mikrobiotę jelitową, ograniczać „ciche” zaburzenia zdrowotne i zmniejszać presję na sięganie po antybiotyki – przy jednoczesnym zachowaniu dobrych wyników produkcyjnych.

Programy probiotyczne stosowane przez Grupę Kanvet są na bieżąco weryfikowane w warunkach fermowych i dostosowywane do realnych problemów zgłaszanych przez lekarzy terenowych. Łączą one doświadczenie praktyczne z wynikami badań naukowych, pokazujących, że probiotyki mogą stać się ważnym narzędziem ograniczania konieczności stosowania antybiotyków, bez rezygnacji z dobrych wyników produkcyjnych i wysokiego poziomu zdrowia stada. Dzięki temu profilaktyka probiotyczna staje się nie dodatkiem „z ciekawości”, lecz integralną częścią nowoczesnego podejścia do zdrowia w chowie zwierząt gospodarskich.